BIST 100, Borsa İstanbul’un en çok takip edilen endeksidir. Endeksin ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve yatırımcı açısından ne anlama geldiğini anlatıyoruz.
Borsayı takip edenlerin ekranında ilk görünen rakamlardan biri endekstir. Peki bu rakam tam olarak neyi ifade eder ve nasıl oluşur? Bu yazıda BIST 100 endeksi nedir, nasıl hesaplanır ve yatırımcı için ne anlama gelir sorularını ele alıyoruz.
Endeks, belirli bir hisse grubunun fiyat hareketlerini tek bir sayıyla ifade eden ölçüttür. Amaç, piyasanın genel yönünü tek bakışta görebilmektir. Endeks yükseliyorsa grubu oluşturan hisselerin ortalama performansı olumlu, düşüyorsa olumsuz demektir.
Endeksler seçilme biçimlerine göre farklılaşır: büyük şirketleri kapsayan endeksler, sektör endeksleri ve temettü ağırlıklı endeksler bunlara örnektir.
BIST 100, Borsa İstanbul’da işlem gören ve belirli kriterleri sağlayan yüz şirketin hisselerinden oluşan bir endekstir. Şirketler; işlem hacmi, piyasa değeri ve fiili dolaşımdaki pay oranı gibi ölçütlere göre seçilir. Bu nedenle endeks, Türkiye piyasasının genel yönü hakkında referans kabul edilir.
Endeksin bileşimi dönemsel olarak gözden geçirilir. Kriterleri artık sağlamayan şirketler endeksten çıkarılır, koşulları sağlayan yeni şirketler eklenir.
Endeks hesaplamasında her hissenin ağırlığı, piyasa değeriyle ilişkilidir. Yani büyük şirketlerin fiyat hareketleri endeksi daha fazla etkiler. Bu nedenle bazen küçük hisseler güçlü yükselirken endeks yatay kalabilir; sebebi büyük ağırlıklı hisselerin baskılanmasıdır.
Bu durum yatırımcıların en sık yaşadığı kafa karışıklıklarından biridir. Endeks ağırlıklı hesaplandığı için, büyük şirketlerdeki yükseliş endeksi yukarı taşırken sizin portföyünüzdeki küçük şirketler gerileyebilir. Bu nedenle genel piyasa yönünü takip etmek kadar, portföyünüzdeki şirketlerin kendi dinamiklerini izlemek gerekir.
Endeksi doğrudan satın almak mümkün olmadığı için yatırımcılar endeks fonlarına yönelir. Bu fonlar, endeksi oluşturan hisseleri benzer ağırlıklarla tutarak piyasa ortalamasına yakın bir getiri hedefler. Pasif yatırım yaklaşımı, tek tek hisse seçmenin zorluğunu ortadan kaldırır ancak piyasa düşüşlerinden korumaz.
Adından anlaşılacağı üzere yüz şirketten oluşur; bileşim dönemsel olarak güncellenir.
Hayır. Ağırlıklandırma nedeniyle hisselerin bir kısmı endeksten bağımsız hareket edebilir.
BIST 100, Türkiye piyasasının nabzını tutan en bilinen göstergedir. Ancak tek başına yatırım kararı için yeterli değildir; şirket bazlı analiz, sektör dinamikleri ve risk yönetimi ile birlikte değerlendirilmelidir. Piyasa gelişmeleri için borsa analiz sayfamızı takip edebilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
